Schizofrenia to zaburzenie myślenia charakteryzujące się zniekształceniem rzeczywistości i deformacjami procesów myślenia, zaburzeniem reakcji emocjonalnych oraz relacji z otoczeniem. Choroba dotyka zarówno mężczyzn, jak i kobiety, a jej pierwsze symptomy pojawiają się najczęściej między 17. a 25. rokiem życia.

Główne objawy

Za podstawowe symptomy uznaje się omamy oraz urojenia. Wiele objawów choroby można podzielić na dwie grupy.

Objawy negatywne obejmują: stronienie od kontaktów społecznych, unikanie rozmów, wycofanie, apatię, zmienne nastroje, osłabienie emocji i woli, niepowodzenia w szkole lub pracy, brak przejawiania radości i zaniedbywanie wyglądu zewnętrznego.

Objawy pozytywne to: omamy, zaburzenia mowy, urojenia, „mówienie od rzeczy”, „wewnętrzne głosy” i wyimaginowane problemy ze zdrowiem.

Klasyfikacja objawów

W literaturze przedmiotu stosuje się podział na trzy kategorie:

• ubóstwo psychoruchowe (zubożenie wypowiedzi, zblednięcie afektu, aspontaniczność ruchów)
• dezorganizacja (formalne zaburzenia myślenia, niedostosowanie afektywne)
• zniekształcenie rzeczywistości (urojenia i omamy)

Kryteria diagnostyczne ICD-10

Według systemu ICD-10 do postawienia diagnozy konieczne jest stwierdzenie jednego z następujących symptomów:

• urojenia ksobne lub prześladowcze
• omamy słuchowe mówiące lub dyskutujące między sobą o pacjencie w trzeciej osobie
• pseudoomamy słuchowe pochodzące z jakiejkolwiek części ciała
• dziwaczne i absurdalne urojenia
• odsłonięcie myśli, ugłośnienie myśli, przesyłanie myśli

Jeśli żaden z powyższych objawów nie występuje, rozpoznanie można postawić przy obecności dwóch z następujących grup:

• współwystępowanie omamów i urojeń (zamiast urojeń mogą występować myśli nadwartościowe)
• objawy katatoniczne
• objawy negatywne
• zaburzenia myślenia i mowy

Czas trwania i wyjątki

Spełnienie wymienionych kryteriów przez okres nie krótszy niż 1 miesiąc warunkuje rozpoznanie. Wyjątek stanowią przypadki, gdy po wdrożeniu leczenia symptomy choroby ustąpiły przed upływem wymaganego przedziału czasu. Rozpoznania nie można postawić, jeśli objawy są wynikiem nadużywania substancji psychoaktywnych lub zmian organicznych mózgu.

Uwagi końcowe

Wiele symptomów schizofrenii występuje również w przypadku innych zaburzeń. Psychiatra musi umiejętnie różnicować schizofrenię od podobnych zaburzeń. Dodatkowo negowanie objawów przez pacjenta utrudnia postawienie właściwego rozpoznania.